شرکتهای هلدینگ

منظور از شرکتهای هلدینگ چیست؟

شرکتهای هلدینگ (Holding Company) تعابیر مختلفی از قبیل شرکت مادر ، شرکت دارنده ، شرکت کنترل کننده ، شرکت مالک ، شرکت صاحب سهم ، شرکت اصلی به کار برده میlrm;شود.
هلدینگ چیست؟

در اواخر قرن نوزدهم، کالاها به طور انبوه برای بازارهای ملی یا جهانی تولید میlrm;شد که این امر موجب شکل گیری رقابت بر سر قیمتlrm;ها و کنترل مواد اولیه محدود به منظور تضمین ثبات هزینهlrm;هاlrm; و مداومت عملیات، سهولت در تامین مالی و... شد.

در نتیجه این رقابت گرایش تغییر ناپذیری برای کسب قدرت انحصاری در چند شرکت معدود بوجود آمد که بسیاری از شرکتlrm;هاlrm;ی بزرگ داوطلبانه اقدام به ایجاد مجتمعlrm;هاlrm;یی میlrm;نمودند. برای مثال کارتل و ائتلافlrm;هاlrm;ی موقت، بعضی دیگر موسسهlrm;هاlrm;ی مالی مانند تراست یا شرکت مادر را بوجود آوردند تا بر سهام با رای، شرکتlrm;هاlrm;ی مورد نظر قابل کنترل باشند. برخی دیگر راه ادغام و اختلاط را انتخاب و شرکت واحد و متعددی تاسیس کردند که به آن هلدینگ گفته میlrm;شود.


برای تعریف شرکت هلدینگ (Holding Company) تعابیر مختلفی از قبیل شرکت مادر، شرکت دارنده، شرکت کنترل کننده، شرکت مالک، شرکت صاحب سهم، شرکت اصلی به کار برده میlrm;شود. در اینجا به شرح هر یک از این اصطلاحات میlrm;پردازیم :

شرکتی است که از طریق داشتن مالکیت سهام، فعالیتlrm;هاlrm;ی شرکت دیگر را کنترل میlrm;نماید، شرکت مادر نام میlrm;گیرد. در تعریف دیگری از شرکت مادر گفته میlrm;شود که شرکت کنترل کننده ای که دارای فرعیهای متعدد بوده و خود دارای فعالیت تجاری نخواهد بود.

به شرکتی که تنها با هدف خرید سهام سرمایه و کنترل عملیات شرکتlrm;هاlrm;ی دیگر تاسیس شده و به خودی خود دارای فعالیت تجاری نیست، شرکت دارنده گفته میlrm;شود. شرکت دارنده دارای شرکتlrm;هاlrm;ی فرعی متعدد است و فعالیت خود را در اداره شرکتlrm;هاlrm;ی فرعی متمرکز میlrm;کند که فعالیت اصلی آن خرید سهام قابل کنترل یک یا چند شرکت دیگر میlrm;باشد.

به شرکتهایی که یک یا چند کمپانی و موسسه دیگر را تحت تملک یا کنترل خود دارند، شرکت کنترل کننده میlrm;گویند که سهام سایر شرکتlrm;هاlrm; را جهت کنترل آنها خریداری میlrm;نماید. در صورتی که شرکت سهام سایر شرکتها را به منظوری غیر از کنترل آنها خریداری کند، دیگر شرکت، کنترل کننده نخواهد بود و شرکت سرمایه گذاری کننده نام میlrm;گیرد.

هلدینگlrm;هاlrm; شرکتهای بزرگی هستند که اغلب تنها به صورت شرکتهای مالک میlrm;باشند و هیچ گونه نقش تولیدی بر عهده ندارند و بطور روز افزون تبدیل به واحدهای مالی میlrm;شوند که صرفا بر طبق مسائل مالی تصمیم گیری میlrm;کنند. در این شرایط به شرکتهای هلدینگ، شرکتهای مالک نیز گفته میlrm;شود. در این نوع شرکتها، مالک سهام شرکتهای دیگر است تا از این طریق بتواند شرکتlrm;هاlrm;ی دیگر را کنترل کند.

یک موسسه کاملا مالی که سرمایه خود را برای تحصیل منافع در سایر شرکتها بکارlrm; میrlm;lrm;برد که این امر از طریق خرید بیش از ۵۰% سهام عادی آنان صورتlrm; میrlm;lrm;گیرد، شرکتlrm;هاlrm;ی صاحب سهام نام دارد و شامل شرکت دارنده سهام، شرکت مرکزی، شرکت مالک، شرکت بازرسی، شرکتهایی که سرمایه آنها از سهام شرکتlrm;هاlrm; تشکیل شده باشد.

شرکتی که به علت داشتن مالکیت سهام، بوسیله شرکت دیگری کنترل میlrm;شود و میlrm;تواند چندین شرکت فرعی داشته باشد، شرکت فرعی نام دارد که به واسطه یک واحد تجاری دیگری کنترل میlrm;گردد و بیش از ۵۰ درصد سهام با رای، در دست شرکت دیگر قرار دارد. گاهی شرکت اصلی با سهامی کمتر از ۵۰ درصد قادر به کنترل شرکت فرعی میlrm;باشد.

شرکتی که تمام یا بیش از نیمی از سهام آن را شرکت دیگری داشته باشد، شرکت تابعه نام دارد که درصد سرمایه گذاری شرکت اصلی در آن بیش از ۵۰ درصد بوده و یا کنترل آن در اختیار شرکت اصلی قرار دارد. در این نوع شرکت، حداقل ۵۰ درصد سهام آن در اختیار شرکت مادرlrm; میrlm;lrm;باشد.

به شرکتی که به شرکت دیگری وابسته باشد اعم از اینکه مالک سهام باشد و یا سهام آن در دست شرکت دیگری قرار گرفته باشد، شرکت وابسته گفتهlrm; میrlm;lrm;شود که به طور غیر مستقیم یا مستقیم از طریق یک یا چند شرکت واسطه، شرکت دیگری را کنترلlrm; میrlm;lrm;کند، یا به وسیله شرکت دیگری کنترل شده یا با شرکت دیگر مشترکا بوسیله شرکت سوم کنترل میlrm;گردند.

به شرکتی که شرکت اصلی و شرکتlrm;هاlrm;ی تابعه و وابسته به آن، سهامدار نبوده اما طبق موردی دارای مدیریت مشترک و ارتباط مستقیم از نظر فعالیتهای تجاری با گروه میlrm;باشد، شرکت همبسته گفتهlrm; میrlm;lrm;شود.

به شرکتی که مدیریت آنها توسط شرکت مادر تعیین و کنترل میlrm;گردد اما سرمایه گذاری شرکت مادر در آنها کمتر از ۵۰ درصد سهام باشد، شرکت وابستهlrm; میrlm;lrm;گویند.

شرکت فرعی که میزان سرمایه گذاری شرکت اصلی در آن بین ۲۰ تا ۵۰ درصد بوده که به موجب قانون تجارت یک عضو هیات مدیره در مدیریت شرکت مزبور اعمال نظر نماید، شرکت وابسته نام دارد که حسابهای این نوع شرکتlrm; برای تهیه حسابهای تلفیقی استفاده نمی شود.


جایگاه هلدینگ در ایران

به دلیل فقدان مرز مشخص بین انواع ترکیب (ادغام، تلفیق، اشتراک منافع و ...) با یکدیگر و با هلدینگ و شباهت فعالیت شرکتlrm;هاlrm;ی هلدینگ از نظر بهره برداری در منابع خود و کسب سود بویژه بواسطه خرید و فروش و یا نگهداری سهام با شرکتهای سرمایه گذاری و عدم توجه به این نکته که شرکتهای سرمایه گذاری بر خلاف شرکتهای هلدینگ هر نوع خرید و فروش سهام را تنها با هدف کسب سود و نه کنترل انجام میlrm;دهند، موجب شده تا شرکتهای هلدینگ در ایران ناشناخته و نامانوس باقی بمانند.

از آنجایی که در ایران قوانین محدود کننده برای میزان خرید سهام با رای شرکتlrm;هاlrm; در قانون تجارت ایران وجود ندارد، لذا بیشتر شرکتهای پیوسته و سرمایه گذاری اقدام به خرید درصد بالاتری از سهام سایر شرکتهاlrm; میrlm;lrm;نمایند که این امر به معنای کنترل شرکتهای دیگرlrm; میrlm;lrm;باشد. هر چند این شیوه با هدف کنترل با مالکیت محدود مغایرت دارد اما باید گفته فعالیت شرکتهای هلدینگ در ایران به شرکتهای سرمایه گذار شباهت دارد که با در اختیار داشتن اکثریت سهام (بالای ۹۰ درصد) با رای سایر شرکتها میlrm;توانند آنان را تحت کنترل بگیرند.

همچنین در مورد نحوه تاسیس یک شرکت هلدینگ بهتر است به این پست ما مراجعه بفرمایید


تفاوت میان هلدینگ و ادغام

در هلدینگ موجودیت شرکت ادغام شونده ضمن جذب از بین میlrm;رود و شخصیت حقوقی خود را از دستlrm; میrlm;lrm;دهد و عملاً شرکت ادغام شونده منحل میگردد، این در حالی است که در ادغام کسب داراییهای خالص یک یا چند شرکت از طریق شرکت دیگر مطرح است. در پاره ای از موارد ادغام شرکتها مزایایی نیز دارد.

در هلدینگ حتی اگر ۱۰ درصد سهام شرکت فرعی در مالکیت شرکت اصلی باشد موجودیت شرکت فرعی از بین نخواهد رفت، شخصیت حقوقی سابق همچنان حفظlrm; میrlm;lrm;شود، هیچ نوع عملیات پر هزینه انتقال عنوان مالکیت املاک ضرورتی ندارد و حقوق و ادعاهای اعتبار دهندگان فعلی دست نخورده باقی خواهد ماند. با توجه به اینکه در هلدینگ، شرکتlrm;هاlrm;ی فرعی مختلف دارای شخصیت حقوقی مجزاییlrm; میrlm;lrm;باشند که موجبlrm; میrlm;lrm;شود تا از قوانین حقوقی مجزایی تبعیت نماید و وظایف هر واحد از وظایف دیگر واحدها متفاوت شود. بنابراین خسارتهای غیر مترقبه که بر یک واحد وارد میlrm;گردد، دیگر واحدها تعهدی نخواهند داشت و مانع از ضرر به کلیه سرمایه شرکتlrm; میrlm;lrm;شوند. این در حالی است که در ادغام چنین امری صدق نمی کند و خسارت یکی واحد به معنای ضرر برای واحدهای دیگرlrm; میrlm;lrm;باشد.

به لحاظ ساختار سازمانی، میان شرکتهای هلدینگ با شرکتهای ادغامی تفاوت اساسی وجود دارد. با توجه به اینکه میان مقیاس و بخشی کردن شرکت، پیوند برقرار است، لذا شرکتهای غول پیکر به استثنای بنگاههایی که نظام فنی آنها هزینه ثابت بسیاری را ایجاب میکند، نه تنها نیازمند بخشی کردن ساختار خودlrm; میrlm;lrm;باشند، بلکه تنها از این راه به چنین ابعاد بسیار گسترده دست پیداlrm; میrlm;lrm;کنند و از این رو شرکتlrm;هاlrm;ی ادغامی غالبا از ساختار بخشی استفاده میlrm;نمایند.